ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਾਲਣਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਇਹ ਹੁਣ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ‘ਫਾਇਰ ਐਂਡ ਰੈਸਕਿਊ ਸਰਵਿਸਿਜ਼’ ਵਿੰਗ ਨੇ ‘ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਵੀਕ 2026’ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਡਾ. ਇੰਦਰ ਜੀਤ (ਸੰਯੁਕਤ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਰ ਅਫਸਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ-ਲੰਬੀ ਪਹਿਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੈਕਟਰ 17 ਫਾਇਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਸਮੀ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਠੋਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੀ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੀ ਚਲਾਈਆਂ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਢਿੱਲ-ਮੱਠ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਤਰ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਡ੍ਰਿਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤਿਆਰੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। “ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਕੂਲ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੱਗ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਜ – ਅੱਗ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨ” ਥੀਮ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਫਾਇਰ ਸਰਵਿਸ ਵੀਕ 2026’ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਡਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਫੈਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੋਖਮ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਹੁੰਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
